Quê Tôi
23-12-08, 10:14 AM
Thiên Ấn Niêm Hà
(Ấn Trời Đóng Trên Sông)
http://i517.photobucket.com/albums/u340/quangngai_group/YEUQUANGNGAI/antra01.jpg
Đây là cảnh đẹp hàng đầu của Quảng Ngãi. Du khách từ trong ra hay ngoài vào, đến cầu Trà Khúc, đi dọc theo tả ngạn sông Trà chừng 1000 thước sẽ thấy núi Thiên Ấn.
Núi nầy gọi là núi Hó ở phía đông quận Sơn Tịnh ấp An Bường, xã Sơn Long, giáp giới ấp Long Bàn, xã Sơn An. Núi cao ước 101 m, trên đỉnh bằng phẳng rộng độ 3 mẫu tây, bốn mặt vuông phẳng, trông như cái ấn nên gọi tên ấy.
Từ Cổ Lũy theo giòng Trà, ngược lên hướng Tây, lấy tầm mắt nhìn thì thấy trái núi ở giữa giòng sông nhưng khi đến gần thì núi nằm một bên sông về phía bắc gọi là Thiên Ấn niêm hà (ấn trời đóng trên sông).
Núi Thiên Ấn xưa có thể chất thiên nhiên đá son có thể dùng mãi thành mực chấm sách vở chữ Hán. Chân núi về phía Nam có gò nhỏ gọi là hòn Triệu, phía Bắc có núi La Vọng, phía Đông tiếp núi Tam Thai, phía Tây giáp núi Long Đầu.
Niên hiệu Minh Mạng thứ 11 (1830) có chạm hình núi nầy vào Dị đỉnh, năm Tự Đức thứ 3 (1850) được liệt vào hạng danh sơn ghi vào tự điển.
Lần theo tỉnh lộ Quảng Ngãi - Mỹ Khê, xuôi bờ Trà Giang chừng 2km, thêm vài chục bước, du khách dừng chân lại, rẽ phía tay trái sẽ gặp đường lên núi.
Đường lên Thiên Ấn xoay tròn như khu ốc. Quanh sườn đồi lên tận đỉnh bằng phẳng có dương liễu vi vu, có tầng cây đa cổ thụ rợp bóng mát che các tháp vị Tổ Đình.
Đứng trên đỉnh Thiên Ấn, nếu biết thưởng thức thì sẽ thấy xứ Quảng có nhiều vẻ đẹp. Muốn tìm được nét hùng tráng hãy nhìn về phía tây khi nắng chiều tràn ngập dãy Trường Sơn như một bức thành cao vút rực rỡ, ánh sáng tỏa xuống giòng Trà long lanh đáy nước in bóng chiếc cầu mới dài 635m, 20 nhịp, nối ngang đôi bờ Sơn Tịnh – Tư Nghĩa. Muốn tìm nét êm đềm thơ mộng hãy nhìn về phía đông, nước xanh phẳng lì như một đường mây liếp da trời bao la. Xa xa nổi lên giữa biển cả 3 hòn cù lao Ré xanh xanh, gần chút nữa là mũi Ba làng an tiếp liền đồi núi, nhô lên sụn xuống theo các ngọn sóng uốn quanh co, các cô thôn rải rác hoặc những khóm dừa, bãi cát điểm xuyết màu trắng, xanh, vàng, tất cả kéo nhau về Long đầu hí thủy như con rồng bò lượn.
Về phía Nam, nhìn xuống giòng Trà vào một buổi trời đẹp, ta thấy rõ bóng đình Ấn in xuống giòng sông, bên kia bờ những cành tre già xõa tóc in bóng là đà trên mặt nước.
Xa hơn chút nữa, bên hữu ngạn tỉnh lỵ Quảng Ngãi nằm giữa Cẩm Thành với đỉnh giếng mây cao 25m, những cột ăng ten các loại vô tuyến giăng mắc, vươn lên không trung, những nóc nhà ngói đỏ ẩn hiện dưới hàng phượng vĩ, tiếp đến là cảnh đồng lúa xanh chạy dài theo quốc lộ tận núi Thiên Bút.
Lâng lâng, lòng du khách bỗng nghe tiếng chuông Thần từ trên đỉnh cao vọng xuống, âm thanh ngân dài trôi theo giòng Trà mấy dậm, hòa với tiếng nước reo vui từ những giuồng xe nước đang quay lăn bánh tròn, tung bọt trắng xóa.
Lòng mộ đạo, du khách viếng ngôi Tổ đình được trùng tu từ năm 1961 trên khuôn viên nền Tổ đình xưa "Thiên Ấn tự" sắc tứ đời vua Lê Dụ Tôn.
Bên cạnh chùa có giếng sâu 21m nước mát ngọt, do vị Tổ khai sơn phát nguyện và đích thân đào giếng, sau nhờ sự giúp sức của nhà sư trẻ mới tìm được mạch lai láng.
Có điều lạ, khi giếng có nước thì nhà sư trẻ cũng không còn tăm dạng.
Cùng với sông Trà, núi Ấn là biểu tượng của Quảng Ngãi, đề tài cho thi nhân ngâm vịnh trải nhiều thế hệ:
THƠ VỊNH
Phong cảnh ta đây thật rất xinh
Niêm hà có Ấn của trời sanh.
Xem kia dấu tích còn vuông vức
Nhận lại non sông rõ dạng hình.
Cách thức còn in đồ cổ tự
Cỏ cây nào phụ tiếng chung linh
Châu sa để dưới chân thờ mãi
Trấn chỉ sau lưng phía Cẩm Thành.
NGUYỄN CƯ TRINH (1716-1767)
Hương Cống khoa Canh thìn, 1740
Vuông vức ai xây ngó cũng tình
Càng lên cao mấy thấy càng xinh.
Sông bên góc núi đua giòng biếc
Biển sát chân trời bủa sóng xanh.
Giếng Phật mạch sâu mùi nước ngọt
Chuông Thần đêm vắng giọng đưa thanh.
Sờ sờ bia đá ghi còn đó
Ngâm vịnh vài câu tỏ tấc thành.*
PHẠM TRINH (Thủ khoa Mậu ngọ 1918)
Hỏi thăm un đúc mấy đời nay
Vọng trọng danh cao nhất xứ này.
Chùa, tháp trăng in đồ cổ tự
Cỏ cây sương đọng dấu thiên oai.
Đeo lưng dải ngọc ngang giòng nước
Áp mặt tờ son dọc phiến mây.
Trời đã vịnh phong non nước Quảng
Đất truyền uy tín bốn phương hay.
LÊ KINH (Tú tài, Mậu ngọ 1918)
(Theo Non nước Xứ Quảng)
(Ấn Trời Đóng Trên Sông)
http://i517.photobucket.com/albums/u340/quangngai_group/YEUQUANGNGAI/antra01.jpg
Đây là cảnh đẹp hàng đầu của Quảng Ngãi. Du khách từ trong ra hay ngoài vào, đến cầu Trà Khúc, đi dọc theo tả ngạn sông Trà chừng 1000 thước sẽ thấy núi Thiên Ấn.
Núi nầy gọi là núi Hó ở phía đông quận Sơn Tịnh ấp An Bường, xã Sơn Long, giáp giới ấp Long Bàn, xã Sơn An. Núi cao ước 101 m, trên đỉnh bằng phẳng rộng độ 3 mẫu tây, bốn mặt vuông phẳng, trông như cái ấn nên gọi tên ấy.
Từ Cổ Lũy theo giòng Trà, ngược lên hướng Tây, lấy tầm mắt nhìn thì thấy trái núi ở giữa giòng sông nhưng khi đến gần thì núi nằm một bên sông về phía bắc gọi là Thiên Ấn niêm hà (ấn trời đóng trên sông).
Núi Thiên Ấn xưa có thể chất thiên nhiên đá son có thể dùng mãi thành mực chấm sách vở chữ Hán. Chân núi về phía Nam có gò nhỏ gọi là hòn Triệu, phía Bắc có núi La Vọng, phía Đông tiếp núi Tam Thai, phía Tây giáp núi Long Đầu.
Niên hiệu Minh Mạng thứ 11 (1830) có chạm hình núi nầy vào Dị đỉnh, năm Tự Đức thứ 3 (1850) được liệt vào hạng danh sơn ghi vào tự điển.
Lần theo tỉnh lộ Quảng Ngãi - Mỹ Khê, xuôi bờ Trà Giang chừng 2km, thêm vài chục bước, du khách dừng chân lại, rẽ phía tay trái sẽ gặp đường lên núi.
Đường lên Thiên Ấn xoay tròn như khu ốc. Quanh sườn đồi lên tận đỉnh bằng phẳng có dương liễu vi vu, có tầng cây đa cổ thụ rợp bóng mát che các tháp vị Tổ Đình.
Đứng trên đỉnh Thiên Ấn, nếu biết thưởng thức thì sẽ thấy xứ Quảng có nhiều vẻ đẹp. Muốn tìm được nét hùng tráng hãy nhìn về phía tây khi nắng chiều tràn ngập dãy Trường Sơn như một bức thành cao vút rực rỡ, ánh sáng tỏa xuống giòng Trà long lanh đáy nước in bóng chiếc cầu mới dài 635m, 20 nhịp, nối ngang đôi bờ Sơn Tịnh – Tư Nghĩa. Muốn tìm nét êm đềm thơ mộng hãy nhìn về phía đông, nước xanh phẳng lì như một đường mây liếp da trời bao la. Xa xa nổi lên giữa biển cả 3 hòn cù lao Ré xanh xanh, gần chút nữa là mũi Ba làng an tiếp liền đồi núi, nhô lên sụn xuống theo các ngọn sóng uốn quanh co, các cô thôn rải rác hoặc những khóm dừa, bãi cát điểm xuyết màu trắng, xanh, vàng, tất cả kéo nhau về Long đầu hí thủy như con rồng bò lượn.
Về phía Nam, nhìn xuống giòng Trà vào một buổi trời đẹp, ta thấy rõ bóng đình Ấn in xuống giòng sông, bên kia bờ những cành tre già xõa tóc in bóng là đà trên mặt nước.
Xa hơn chút nữa, bên hữu ngạn tỉnh lỵ Quảng Ngãi nằm giữa Cẩm Thành với đỉnh giếng mây cao 25m, những cột ăng ten các loại vô tuyến giăng mắc, vươn lên không trung, những nóc nhà ngói đỏ ẩn hiện dưới hàng phượng vĩ, tiếp đến là cảnh đồng lúa xanh chạy dài theo quốc lộ tận núi Thiên Bút.
Lâng lâng, lòng du khách bỗng nghe tiếng chuông Thần từ trên đỉnh cao vọng xuống, âm thanh ngân dài trôi theo giòng Trà mấy dậm, hòa với tiếng nước reo vui từ những giuồng xe nước đang quay lăn bánh tròn, tung bọt trắng xóa.
Lòng mộ đạo, du khách viếng ngôi Tổ đình được trùng tu từ năm 1961 trên khuôn viên nền Tổ đình xưa "Thiên Ấn tự" sắc tứ đời vua Lê Dụ Tôn.
Bên cạnh chùa có giếng sâu 21m nước mát ngọt, do vị Tổ khai sơn phát nguyện và đích thân đào giếng, sau nhờ sự giúp sức của nhà sư trẻ mới tìm được mạch lai láng.
Có điều lạ, khi giếng có nước thì nhà sư trẻ cũng không còn tăm dạng.
Cùng với sông Trà, núi Ấn là biểu tượng của Quảng Ngãi, đề tài cho thi nhân ngâm vịnh trải nhiều thế hệ:
THƠ VỊNH
Phong cảnh ta đây thật rất xinh
Niêm hà có Ấn của trời sanh.
Xem kia dấu tích còn vuông vức
Nhận lại non sông rõ dạng hình.
Cách thức còn in đồ cổ tự
Cỏ cây nào phụ tiếng chung linh
Châu sa để dưới chân thờ mãi
Trấn chỉ sau lưng phía Cẩm Thành.
NGUYỄN CƯ TRINH (1716-1767)
Hương Cống khoa Canh thìn, 1740
Vuông vức ai xây ngó cũng tình
Càng lên cao mấy thấy càng xinh.
Sông bên góc núi đua giòng biếc
Biển sát chân trời bủa sóng xanh.
Giếng Phật mạch sâu mùi nước ngọt
Chuông Thần đêm vắng giọng đưa thanh.
Sờ sờ bia đá ghi còn đó
Ngâm vịnh vài câu tỏ tấc thành.*
PHẠM TRINH (Thủ khoa Mậu ngọ 1918)
Hỏi thăm un đúc mấy đời nay
Vọng trọng danh cao nhất xứ này.
Chùa, tháp trăng in đồ cổ tự
Cỏ cây sương đọng dấu thiên oai.
Đeo lưng dải ngọc ngang giòng nước
Áp mặt tờ son dọc phiến mây.
Trời đã vịnh phong non nước Quảng
Đất truyền uy tín bốn phương hay.
LÊ KINH (Tú tài, Mậu ngọ 1918)
(Theo Non nước Xứ Quảng)