Hoang_philong
25-10-11, 04:59 PM
Nghệ sỹ nhân dân Lệ Thi tên thật là Vũ Thị Lệ Thi, sinh năm 1925 tại làng Chánh Lộ, nay là Phường Nghĩa Lộ, thành phố Quảng Ngãi. Bà có người cha từng làm quan đến chức tri phủ, mẹ là một đào tuồng nổi tiếng với biệt danh cô Ba Nam Bình, ông ngoại là nghệ nhân Nguyễn Như Bá.
Lệ Thi là con thứ 6 trong gia đình nên còn được gọi là cô Sáu Thi. Ngay từ nhỏ bà đã được người mẹ truyền nghề và sống trong không khí nghệ thuật tuồng của gia đình bên ngoại.
Năm 17 tuổi, bà gia nhập gánh tuồng Ý Hiệp Ban và nhanh chóng trở thành một đào tuồng trẻ, nổi tiếng cả thanh lẫn sắc.
http://yeuquangngai.net/upload/images/yeuquangngai.net_n5cka8oebnmap70co2mp.jpg (http://yeuquangngai.net/upload/viewer.php?file=n5cka8oebnmap70co2mp.jpg)
NSND Lệ Thi và một số diễn viên văn nghệ quần chúng Quảng Ngãi
Lúc bây giờ, những vai diễn của bà như Loan Dung (vở Lý Phụng Đình), Trại Ba (Địch Thanh ly hôn), Đào Tam Xuân (Trảm Trịnh Ân), Nguyệt Cô (Tiết Giao đoạt ngọc), Nguyệt Tiên (Đào Phi Phụng), Xuân Hương (Mã Long Mã Phụng), Phượng Cơ (Tam nữ đồ vương)...vang danh khắp miền Trung, làm xiêu lòng cả những thầy tuồng khó tính nhất.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bà gia nhập Đoàn kịch Nam tiến của Uỷ ban Kháng chiến miền Nam. Khi Đoàn kịch Quảng Ngãi thành lập, bà được mời tham gia, đóng vai chính trong các vở của đoàn như: Phượng Cơ (Lòng già yêu nước), Trưng Trắc (Trưng Trắc Trưng Nhị) và đặc biệt thành công với vai Chị Ngộ trong vở tuồng cùng tên của kịch tác gia Nguyễn Tường Nhẫn.
Sau hiệp định Genève - 1954, Lệ Thi tập kết ra Bắc, trở thành diễn viên của Đoàn Văn công Liên khu V. Tại đây Lệ Thi cùng Ngô Quang Thắng, Nguyễn Tường Nhẫn, Nguyễn Văn Khánh, Nguyễn Kiểm, Đinh Thái Sơn được giao nhiệm vụ xây dựng kịch chủng mới: Kịch hát bài chòi.
Vai diễn đầu tiên của bà ở thể loại này là Thoại Khanh trong vở Thoại Khanh Châu Tuấn của Nguyễn Tường Nhẫn. Vở diễn thành công ngoài mong đợi, trong đó có đóng góp rất đáng ghi nhận của bà, đã đánh dấu sự ra đời đầy triển vọng của thể loại kịch hát mới, khai thác chất liệu từ hát bài chòi và dân ca liên khu V.
Ngay sau đó, Đoàn Văn công Liên khu V có chủ trương tách ra thành 2 đoàn mới là Đoàn dân ca kịch và Đoàn Tuồng. Lệ Thi trở thành diễn viên chủ chốt của Đoàn Dân ca kịch Liên khu V và được giao nhiệm vụ phó Đoàn. Trong Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp năm 1958, với vai diễn Thoại Khanh, nghệ sỹ Lệ Thi trở thành một trong 5 diễn viên đoạt giải xuất sắc.
Trong những năm 1970, bà vừa tham gia biểu diễn, vừa sưu tầm, chỉnh lý nghệ thuật hát Bài chòi. Ngoài những làn điệu cũ, bà đã sáng tạo ra các điệu hát mới bổ sung cho hát Bài chòi như Chiêu quân, Dâng tướng quân, Cam phận, Hoàng hôn... Ngoài ra, bà còn tham gia công tác giảng dạy, đào tạo nhiều thế hệ diễn viên sân khấu.
Sau ngày miền Nam giải phóng, thống nhất đất nước, bà trở về làm việc tại Đoàn Dân ca kịch Thuận Hải. Ở đây bà là cố vấn nghệ thuật cho đoàn, tiếp tục tham gia dàn dựng những vở mới như Bông trắng (1980), Bác Ái (1982)...
Công chúng, khán giả và các nhà nghiên cứu cùng thống nhất thừa nhận Lệ Thi là nghệ sỹ có giọng hát điêu luyện nhưng rất truyền cảm, từng đóng xuất sắc nhiều vai như Thoại Khanh (trong Thoại Khanh - Châu Tuấn), Kiều (trong Kiều - Từ Hải), bà mẹ (trong các vở Trên núi Phìn Hồ, Vượt Chư Lây)... Bà còn là người thầy truyền nghề đầy tận tâm và đã đào tạo nhiều thế hệ nghệ sỹ tuồng, dân ca cho vùng Liên khu V và cả nước.
Sau ngày tỉnh Quảng Ngãi tái thành lập (1989), mặc dù tuổi đã cao, giọng hát không còn mượt mà như xưa, nhưng Nghệ sỹ nhân dân Lệ Thi vẫn nhận lời về quê hương giảng dạy, hướng dẫn các lớp học hát dân ca do ngành văn hóa tỉnh nhà tổ chức. Đóng góp to lớn của bà cho việc bảo tồn và phát triển nghệ thuật ca kịch Bài chòi miền Trung được ghi nhận trong nhiều tác phẩm nghiên cứu nghệ thuật cũng như trong giới nghệ sỹ.
Lệ Thi là uỷ viên Hội nghệ sĩ sân khấu, uỷ viên Ban chấp hành Hội văn nghệ dân gian Việt Nam trong nhiều nhiệm kỳ. Bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân đợt đầu tiên, năm 1984.
Nghệ sỹ nhân dân Lệ Thi là vợ của soạn giả, nghệ sĩ ưu tú Nguyễn Tường Nhẫn. Các con bà là Kì Ngộ, Tường Vân, Quang Tái, Hạnh Nguyên đều là diễn viên, nhạc công kịch hát bài chòi.
Báo Quảng Ngãi
Lệ Thi là con thứ 6 trong gia đình nên còn được gọi là cô Sáu Thi. Ngay từ nhỏ bà đã được người mẹ truyền nghề và sống trong không khí nghệ thuật tuồng của gia đình bên ngoại.
Năm 17 tuổi, bà gia nhập gánh tuồng Ý Hiệp Ban và nhanh chóng trở thành một đào tuồng trẻ, nổi tiếng cả thanh lẫn sắc.
http://yeuquangngai.net/upload/images/yeuquangngai.net_n5cka8oebnmap70co2mp.jpg (http://yeuquangngai.net/upload/viewer.php?file=n5cka8oebnmap70co2mp.jpg)
NSND Lệ Thi và một số diễn viên văn nghệ quần chúng Quảng Ngãi
Lúc bây giờ, những vai diễn của bà như Loan Dung (vở Lý Phụng Đình), Trại Ba (Địch Thanh ly hôn), Đào Tam Xuân (Trảm Trịnh Ân), Nguyệt Cô (Tiết Giao đoạt ngọc), Nguyệt Tiên (Đào Phi Phụng), Xuân Hương (Mã Long Mã Phụng), Phượng Cơ (Tam nữ đồ vương)...vang danh khắp miền Trung, làm xiêu lòng cả những thầy tuồng khó tính nhất.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bà gia nhập Đoàn kịch Nam tiến của Uỷ ban Kháng chiến miền Nam. Khi Đoàn kịch Quảng Ngãi thành lập, bà được mời tham gia, đóng vai chính trong các vở của đoàn như: Phượng Cơ (Lòng già yêu nước), Trưng Trắc (Trưng Trắc Trưng Nhị) và đặc biệt thành công với vai Chị Ngộ trong vở tuồng cùng tên của kịch tác gia Nguyễn Tường Nhẫn.
Sau hiệp định Genève - 1954, Lệ Thi tập kết ra Bắc, trở thành diễn viên của Đoàn Văn công Liên khu V. Tại đây Lệ Thi cùng Ngô Quang Thắng, Nguyễn Tường Nhẫn, Nguyễn Văn Khánh, Nguyễn Kiểm, Đinh Thái Sơn được giao nhiệm vụ xây dựng kịch chủng mới: Kịch hát bài chòi.
Vai diễn đầu tiên của bà ở thể loại này là Thoại Khanh trong vở Thoại Khanh Châu Tuấn của Nguyễn Tường Nhẫn. Vở diễn thành công ngoài mong đợi, trong đó có đóng góp rất đáng ghi nhận của bà, đã đánh dấu sự ra đời đầy triển vọng của thể loại kịch hát mới, khai thác chất liệu từ hát bài chòi và dân ca liên khu V.
Ngay sau đó, Đoàn Văn công Liên khu V có chủ trương tách ra thành 2 đoàn mới là Đoàn dân ca kịch và Đoàn Tuồng. Lệ Thi trở thành diễn viên chủ chốt của Đoàn Dân ca kịch Liên khu V và được giao nhiệm vụ phó Đoàn. Trong Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp năm 1958, với vai diễn Thoại Khanh, nghệ sỹ Lệ Thi trở thành một trong 5 diễn viên đoạt giải xuất sắc.
Trong những năm 1970, bà vừa tham gia biểu diễn, vừa sưu tầm, chỉnh lý nghệ thuật hát Bài chòi. Ngoài những làn điệu cũ, bà đã sáng tạo ra các điệu hát mới bổ sung cho hát Bài chòi như Chiêu quân, Dâng tướng quân, Cam phận, Hoàng hôn... Ngoài ra, bà còn tham gia công tác giảng dạy, đào tạo nhiều thế hệ diễn viên sân khấu.
Sau ngày miền Nam giải phóng, thống nhất đất nước, bà trở về làm việc tại Đoàn Dân ca kịch Thuận Hải. Ở đây bà là cố vấn nghệ thuật cho đoàn, tiếp tục tham gia dàn dựng những vở mới như Bông trắng (1980), Bác Ái (1982)...
Công chúng, khán giả và các nhà nghiên cứu cùng thống nhất thừa nhận Lệ Thi là nghệ sỹ có giọng hát điêu luyện nhưng rất truyền cảm, từng đóng xuất sắc nhiều vai như Thoại Khanh (trong Thoại Khanh - Châu Tuấn), Kiều (trong Kiều - Từ Hải), bà mẹ (trong các vở Trên núi Phìn Hồ, Vượt Chư Lây)... Bà còn là người thầy truyền nghề đầy tận tâm và đã đào tạo nhiều thế hệ nghệ sỹ tuồng, dân ca cho vùng Liên khu V và cả nước.
Sau ngày tỉnh Quảng Ngãi tái thành lập (1989), mặc dù tuổi đã cao, giọng hát không còn mượt mà như xưa, nhưng Nghệ sỹ nhân dân Lệ Thi vẫn nhận lời về quê hương giảng dạy, hướng dẫn các lớp học hát dân ca do ngành văn hóa tỉnh nhà tổ chức. Đóng góp to lớn của bà cho việc bảo tồn và phát triển nghệ thuật ca kịch Bài chòi miền Trung được ghi nhận trong nhiều tác phẩm nghiên cứu nghệ thuật cũng như trong giới nghệ sỹ.
Lệ Thi là uỷ viên Hội nghệ sĩ sân khấu, uỷ viên Ban chấp hành Hội văn nghệ dân gian Việt Nam trong nhiều nhiệm kỳ. Bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân đợt đầu tiên, năm 1984.
Nghệ sỹ nhân dân Lệ Thi là vợ của soạn giả, nghệ sĩ ưu tú Nguyễn Tường Nhẫn. Các con bà là Kì Ngộ, Tường Vân, Quang Tái, Hạnh Nguyên đều là diễn viên, nhạc công kịch hát bài chòi.
Báo Quảng Ngãi