quangngai_group
16-09-09, 12:00 PM
Lời giải cho bài toán "Nông nghiệp- nông dân- nông thôn" đang là thách thức mới của nền kinh tế trong tiến trình đô thị hóa.
http://i467.photobucket.com/albums/rr31/quangngai_photos/yeuquangngai_net/images257104_nongthon.jpg
Đường giao thông về xã Thanh An (Minh Long) được thảm nhựa.
Vấn đề đời sống, việc làm, tư liệu sản xuất, cơ sở hạ tầng, phân hóa giàu nghèo…, mặc dù đã được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm, song trong giai đoạn mới hiện nay đã bộc lộ một số mặt còn hạn chế cần phải soát xét lại. Mặt khác, bên cạnh việc loại bỏ những tập tục lạc hậu thì việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của làng quê nông thôn trong tiến trình hội nhập kinh tế thế giới cũng không thể xem nhẹ
Sau 20 năm đổi mới và phát triển, bộ mặt nông thôn Quảng Ngãi có nhiều khởi sắc. Cơ sở hạ tầng "Điện- đường- trường- trạm"; đời sống vật chất, tinh thần và dân trí được nâng lên, trong đó thành công nhất là công tác XĐGN, từng bước đáp ứng các tiêu chí của bộ mặt nông thôn mới. Tuy nhiên, Nhà nước cũng cần thay đổi một số cơ chế chính sách và phương thức đầu tư cho "Nông nghiệp- nông dân và nông thôn" trong thời gian đến.
* Chính sách vay vốn ưu đãi cần sát dân hơn:
Đa số người dân và chính quyền các cấp đều khẳng định tính ưu việt của việc Nhà nước cho vay vốn tín dụng ưu đãi. Đến cuối tháng 8/2009, toàn huyện Sơn Tịnh có 12.345 hộ vay vốn của 6 chương trình tín dụng ưu đãi, với tổng dư nợ trên 128 tỷ đồng (đạt 98% KH năm 2009). Điều này cho thấy nguồn vốn bố trí cho dân vay còn ít so với nhu cầu. Ông Trịnh Hoàng - Chủ tịch Hội nông dân thôn Mỹ Lại (xã Tịnh Khê) mong muốn: Nguồn vốn và hạn mức ngân hàng cho vay còn hạn chế, dẫn đến người dân khó đầu tư làm ăn lớn, nên hiệu quả kinh tế từ đồng vốn ưu đãi chưa cao. Nhà nước cần nâng hạn mức cho vay từ 15- 20 triệu đồng/hộ và kéo dài thời gian cho vay từ 2-3 năm, đơn giản các thủ tục. Đây cũng là nguyện vọng của đa số nông dân trong tỉnh.
Ông Nguyễn Đinh - Bí thư, Chủ tịch HĐND huyện Đức Phổ đề xuất: Việc bố trí nguồn vốn cho vay hộ nghèo nhiều hơn nguồn vốn cho vay giải quyết việc làm trong thời điểm này là bất hợp lý. Bởi lẽ tỷ lệ hộ nghèo không những ngày càng giảm, mà phần lớn họ nằm trong diện già yếu, neo đơn, ít có nhu cầu vốn, trong khi diện hộ cận nghèo gia tăng, nhu cầu vốn cao. Nhiều năm nay Nhà nước chưa có chính sách ưu đãi về vốn vay đối với hộ diêm nghiệp, nên đời sống đại bộ phận diêm dân còn bấp bênh. Một bộ phận người dân tiếp cận với nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước còn hạn chế mà nguyên nhân có cả chủ quan và khách quan.
Ông Trần Em - Phó Chủ tịch UBND huyện Đức Phổ bức xúc: Chính sách hỗ trợ vay vốn theo Quyết định 497 ngày 17/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ hiện gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc. Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách này cho người dân còn hạn chế. Thủ tục, điều kiện để được vay, được hưởng ưu đãi lãi suất còn phức tạp. Số hộ có nhu cầu vay thì lại còn dư nợ cũ tại Ngân hàng. Vì lẽ đó đến 31/7/2009, chỉ có 6 hộ vay 505 triệu đồng. Ở huyện Sơn Tịnh có 20 hộ vay (tổng số tiền trên 1,3 tỷ đồng). Đối với cho vay hỗ trợ xuất khẩu lao động, Sơn Tịnh bố trí trên 1 tỷ đồng, nhưng đến nay cũng chỉ giải ngân được 178 triệu đồng cho 4 trường hợp vay.
Còn ở Ba Tơ đa số người dân đều cho rằng "khát vốn", nhưng dư nợ cho vay hỗ trợ lãi suất để mua máy móc, thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn theo Quyết định 497/TTg chỉ có 136 triệu đồng. Ông Trần Ngọc Thương- Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Tơ giãi bày: "Mức dư nợ thấp là do đất đai canh tác bậc thang, thủ tục phức tạp, thời gian hỗ trợ lãi suất đối với máy móc, thiết bị 24 tháng, vật liệu xây dựng nhà 12 tháng là quá ngắn". Đây cũng là tình trạng chung của các địa phương trong tỉnh.
* Đầu tư dàn trải và kém hiệu quả:
Hiện nay một số công trình Nhà nước đầu tư dân thiếu niềm tin. Ông Nguyễn Tấn Công - Trưởng Phòng NN&PTNT huyện Sơn Tịnh bức xúc: Huyện có 7 công trình nước sạch đầu tư hàng tỷ đồng, nhưng chưa phát huy hiệu quả. Dự án phát triển vùng nguyên liệu mía tập trung huyện đầu tư gần 1 tỷ đồng, nhưng vẫn không tăng được diện tích. Hệ thống trạm bơm cho vùng nguyên liệu này đầu tư hàng trăm triệu đồng, chỉ để "làm kiểng", trong khi HTX phải bỏ hơn 2 triệu đồng để bơm nước tưới mía. Đầu tư cho công trình thủy lợi, giao thông còn dàn trải, chưa theo kịp yêu cầu phát triển.
Ở huyện Ba Tơ từ năm 2007-2008, Nhà nước đã đầu tư trên 12 tỷ đồng (nguồn vốn 134, 135) làm 16 công trình nước sinh hoạt tự chảy. Tuy nhiên do ý thức bảo vệ công trình của người dân còn thấp, ỷ lại và trông chờ vào Nhà nước, nên một số công trình phát huy hiệu quả rất kém. Một số hạng mục công trình giao thông, thủy lợi cũng không thoát khỏi tình cảnh này. Kênh bơm N2-Liệt Sơn (Phổ Cường) có vốn đầu tư hàng tỷ đồng, nhưng bỏ không 3 năm nay.
Bà Võ Thị Ngọc - Chủ tịch UBND xã Phổ Ninh xót xa: Việc dồn điền đổi thửa phát triển vùng nguyên liệu mía ở địa phương đang phát triển tích cực, với 561 ha (trong đó vùng chuyên canh có 261 ha, nhưng chỉ 30 ha có nước tưới). Trong khi đó vùng chuyên canh này được đầu tư 1,8 tỷ đồng để làm kiên cố trên 3.000m kênh lại bỏ không gần 2 năm nay.
Công trình xây dựng kè chắn cát, chắn sóng và nạo vét cửa biển Sa Huỳnh (tổng kinh phí hàng tỷ đồng) nhưng nay cát vẫn bồi lấp, ngư dân vẫn thiệt hại do tàu mắc cạn hoặc bị sóng đánh chìm. Ông Trần Em - Phó Chủ tịch UBND huyện Đức Phổ cho rằng: Nếu tỉnh không đầu tư đồng bộ và xây dựng vũng neo đậu tàu thuyền tại cửa biển Sa Huỳnh thì trong tương lai cầu Thạnh Đức sẽ bị sập. Vì mỗi khi có bão do không có nơi trú ẩn ngư dân buộc phải neo tàu vào chân cầu. Cũng theo ông Em, tỉnh cho đầu tư Nhà máy chế biến muối Sa Huỳnh là để tiêu thụ sản phẩm cho diêm dân, nhưng 2 năm nay Nhà máy lại quay lưng với diêm dân Sa Huỳnh, mua muối ở Khánh Hòa về chế biến.
* Một số cơ chế chính sách cần được xem xét:
Theo lãnh đạo UBND huyện Ba Tơ, Nhà nước cần miễn giảm tỷ lệ vốn góp của dân, xã và huyện, mà nên đầu tư 100% vốn Nhà nước cho việc kiên cố kênh mương. Vì các huyện miền núi có nguồn thu hạn chế, đa số là đồng bào dân tộc thiểu số đời sống còn nghèo. Còn huyện Đức Phổ thì kiến nghị cần bổ sung vào QĐ số 12 của UBND tỉnh về trách nhiệm của UBND huyện trong việc tổ chức, quản lý, kiểm tra việc khảo sát công trình kiên cố hóa kênh mương ở xã trước khi Chủ đầu tư thẩm định. Đối với phát trển vùng nguyên liệu mía, Nhà máy Đường Phổ Phong cần sát dân hơn, hoàn thiện hệ thống thủy lợi, giao thông và có cơ chế đặc biệt đối với hộ đồng bào.
Nguồn vốn ngân sách tỉnh bố trí cho phát triển vùng nguyên liệu mía chưa kịp thời; Khoản chi phí cho hộ đồng bào nhận khoán trồng, bảo vệ rừng 661 còn thấp, chưa khuyến khích người dân tham gia; biên chế ban quản lý ít, dẫn đến rừng tiếp tục bị tàn phá. Ông Trần Ngọc Thương - Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Tơ cho biết thêm: Hộ tham gia khuyến nông chỉ được hỗ trợ 60% giống, 40% vật tư; người tập huấn 40.000đ/buổi, hỗ trợ công kỹ thuật 4.000đ/ngày… là thấp. Chưa có cơ chế chính sách cho người làm công tác khuyến nông ở vùng đặc biệt khó khăn và miền núi.
Hệ thống khuyến nông cơ sở chưa được hình thành, chế độ phụ cấp thấp. Còn ông Bùi Bình - Phó Chủ tịch UBND huyện Sơn Tịnh thì cho rằng, Nhà nước cần đẩy mạnh công tác khuyến công, khuyến nông, khuyến ngư có chiều sâu, quy hoạch các vùng sản xuất chuyên canh, nhằm hướng đến sản phẩm người dân làm ra đạt tiêu chuẩn xuất khẩu để nâng giá trị hàng hóa.
* Những cảnh báo...
Tác động của quá trình đô thị hóa đã mở ra nhiều vận hội mới cho vấn đề "Nông nghiệp - nông dân và nông thôn", nhưng đồng thời cũng để lại nhiều thách thức. Đó là đất sản xuất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, do bị thu hồi xây dựng khu dân cư, các KCN, Cụm công nghiệp- làng nghề, trong khi công tác tái định cư, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho con em nông dân có đất sản xuất bị thu hồi còn nhiều bất cập. Đầu ra cho hàng nông- lâm thủy sản bấp bênh, hiệu quả kinh tế còn thấp. Chưa có biện pháp hữu hiệu cho nạn tôm bị dịch bệnh.
Nguồn thủy hải sản ven bờ cạn kiệt, muốn vươn ra khơi xa thì đa phần ngư dân không có phương tiện. Rừng phòng hộ bị xâm hại và chiếm dụng trồng rừng nguyên liệu làm cho thiên tai xảy ra khốc liệt. Ô nhiễm môi trường ngày một trầm trọng. Gần đây lại xuất hiện hàng loạt làng ung thư, gây hoang mang trong dân. Còn ở Sa Huỳnh (Phổ Thạnh) các cơ sở chế biến thủy sản, nuôi cá nước ngọt đã xả trực tiếp nước thải ra khu dân cư, gây ra mùi hôi thối rất khó chịu.
Thêm một điều đáng lo ngại nữa là, lối sống thực dụng đang hình thành trong một bộ phận lớp trẻ nông thôn. Tệ nạn cờ bạc, tiêm chích ma túy, vi phạm pháp luật trong lứa tuổi vị thành niên; nạn bạo hành trong gia đình có xu hướng tăng. Một số trường hợp coi trọng đồng tiền, bất chấp đạo lý sẵn sàng ra tay sát hại người thân chỉ vì tranh giành đất. Những cuộc sinh hoạt khu dân cư ngày càng ít người dân tham gia...
http://i467.photobucket.com/albums/rr31/quangngai_photos/yeuquangngai_net/images257104_nongthon.jpg
Đường giao thông về xã Thanh An (Minh Long) được thảm nhựa.
Vấn đề đời sống, việc làm, tư liệu sản xuất, cơ sở hạ tầng, phân hóa giàu nghèo…, mặc dù đã được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm, song trong giai đoạn mới hiện nay đã bộc lộ một số mặt còn hạn chế cần phải soát xét lại. Mặt khác, bên cạnh việc loại bỏ những tập tục lạc hậu thì việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của làng quê nông thôn trong tiến trình hội nhập kinh tế thế giới cũng không thể xem nhẹ
Sau 20 năm đổi mới và phát triển, bộ mặt nông thôn Quảng Ngãi có nhiều khởi sắc. Cơ sở hạ tầng "Điện- đường- trường- trạm"; đời sống vật chất, tinh thần và dân trí được nâng lên, trong đó thành công nhất là công tác XĐGN, từng bước đáp ứng các tiêu chí của bộ mặt nông thôn mới. Tuy nhiên, Nhà nước cũng cần thay đổi một số cơ chế chính sách và phương thức đầu tư cho "Nông nghiệp- nông dân và nông thôn" trong thời gian đến.
* Chính sách vay vốn ưu đãi cần sát dân hơn:
Đa số người dân và chính quyền các cấp đều khẳng định tính ưu việt của việc Nhà nước cho vay vốn tín dụng ưu đãi. Đến cuối tháng 8/2009, toàn huyện Sơn Tịnh có 12.345 hộ vay vốn của 6 chương trình tín dụng ưu đãi, với tổng dư nợ trên 128 tỷ đồng (đạt 98% KH năm 2009). Điều này cho thấy nguồn vốn bố trí cho dân vay còn ít so với nhu cầu. Ông Trịnh Hoàng - Chủ tịch Hội nông dân thôn Mỹ Lại (xã Tịnh Khê) mong muốn: Nguồn vốn và hạn mức ngân hàng cho vay còn hạn chế, dẫn đến người dân khó đầu tư làm ăn lớn, nên hiệu quả kinh tế từ đồng vốn ưu đãi chưa cao. Nhà nước cần nâng hạn mức cho vay từ 15- 20 triệu đồng/hộ và kéo dài thời gian cho vay từ 2-3 năm, đơn giản các thủ tục. Đây cũng là nguyện vọng của đa số nông dân trong tỉnh.
Ông Nguyễn Đinh - Bí thư, Chủ tịch HĐND huyện Đức Phổ đề xuất: Việc bố trí nguồn vốn cho vay hộ nghèo nhiều hơn nguồn vốn cho vay giải quyết việc làm trong thời điểm này là bất hợp lý. Bởi lẽ tỷ lệ hộ nghèo không những ngày càng giảm, mà phần lớn họ nằm trong diện già yếu, neo đơn, ít có nhu cầu vốn, trong khi diện hộ cận nghèo gia tăng, nhu cầu vốn cao. Nhiều năm nay Nhà nước chưa có chính sách ưu đãi về vốn vay đối với hộ diêm nghiệp, nên đời sống đại bộ phận diêm dân còn bấp bênh. Một bộ phận người dân tiếp cận với nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước còn hạn chế mà nguyên nhân có cả chủ quan và khách quan.
Ông Trần Em - Phó Chủ tịch UBND huyện Đức Phổ bức xúc: Chính sách hỗ trợ vay vốn theo Quyết định 497 ngày 17/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ hiện gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc. Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách này cho người dân còn hạn chế. Thủ tục, điều kiện để được vay, được hưởng ưu đãi lãi suất còn phức tạp. Số hộ có nhu cầu vay thì lại còn dư nợ cũ tại Ngân hàng. Vì lẽ đó đến 31/7/2009, chỉ có 6 hộ vay 505 triệu đồng. Ở huyện Sơn Tịnh có 20 hộ vay (tổng số tiền trên 1,3 tỷ đồng). Đối với cho vay hỗ trợ xuất khẩu lao động, Sơn Tịnh bố trí trên 1 tỷ đồng, nhưng đến nay cũng chỉ giải ngân được 178 triệu đồng cho 4 trường hợp vay.
Còn ở Ba Tơ đa số người dân đều cho rằng "khát vốn", nhưng dư nợ cho vay hỗ trợ lãi suất để mua máy móc, thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn theo Quyết định 497/TTg chỉ có 136 triệu đồng. Ông Trần Ngọc Thương- Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Tơ giãi bày: "Mức dư nợ thấp là do đất đai canh tác bậc thang, thủ tục phức tạp, thời gian hỗ trợ lãi suất đối với máy móc, thiết bị 24 tháng, vật liệu xây dựng nhà 12 tháng là quá ngắn". Đây cũng là tình trạng chung của các địa phương trong tỉnh.
* Đầu tư dàn trải và kém hiệu quả:
Hiện nay một số công trình Nhà nước đầu tư dân thiếu niềm tin. Ông Nguyễn Tấn Công - Trưởng Phòng NN&PTNT huyện Sơn Tịnh bức xúc: Huyện có 7 công trình nước sạch đầu tư hàng tỷ đồng, nhưng chưa phát huy hiệu quả. Dự án phát triển vùng nguyên liệu mía tập trung huyện đầu tư gần 1 tỷ đồng, nhưng vẫn không tăng được diện tích. Hệ thống trạm bơm cho vùng nguyên liệu này đầu tư hàng trăm triệu đồng, chỉ để "làm kiểng", trong khi HTX phải bỏ hơn 2 triệu đồng để bơm nước tưới mía. Đầu tư cho công trình thủy lợi, giao thông còn dàn trải, chưa theo kịp yêu cầu phát triển.
Ở huyện Ba Tơ từ năm 2007-2008, Nhà nước đã đầu tư trên 12 tỷ đồng (nguồn vốn 134, 135) làm 16 công trình nước sinh hoạt tự chảy. Tuy nhiên do ý thức bảo vệ công trình của người dân còn thấp, ỷ lại và trông chờ vào Nhà nước, nên một số công trình phát huy hiệu quả rất kém. Một số hạng mục công trình giao thông, thủy lợi cũng không thoát khỏi tình cảnh này. Kênh bơm N2-Liệt Sơn (Phổ Cường) có vốn đầu tư hàng tỷ đồng, nhưng bỏ không 3 năm nay.
Bà Võ Thị Ngọc - Chủ tịch UBND xã Phổ Ninh xót xa: Việc dồn điền đổi thửa phát triển vùng nguyên liệu mía ở địa phương đang phát triển tích cực, với 561 ha (trong đó vùng chuyên canh có 261 ha, nhưng chỉ 30 ha có nước tưới). Trong khi đó vùng chuyên canh này được đầu tư 1,8 tỷ đồng để làm kiên cố trên 3.000m kênh lại bỏ không gần 2 năm nay.
Công trình xây dựng kè chắn cát, chắn sóng và nạo vét cửa biển Sa Huỳnh (tổng kinh phí hàng tỷ đồng) nhưng nay cát vẫn bồi lấp, ngư dân vẫn thiệt hại do tàu mắc cạn hoặc bị sóng đánh chìm. Ông Trần Em - Phó Chủ tịch UBND huyện Đức Phổ cho rằng: Nếu tỉnh không đầu tư đồng bộ và xây dựng vũng neo đậu tàu thuyền tại cửa biển Sa Huỳnh thì trong tương lai cầu Thạnh Đức sẽ bị sập. Vì mỗi khi có bão do không có nơi trú ẩn ngư dân buộc phải neo tàu vào chân cầu. Cũng theo ông Em, tỉnh cho đầu tư Nhà máy chế biến muối Sa Huỳnh là để tiêu thụ sản phẩm cho diêm dân, nhưng 2 năm nay Nhà máy lại quay lưng với diêm dân Sa Huỳnh, mua muối ở Khánh Hòa về chế biến.
* Một số cơ chế chính sách cần được xem xét:
Theo lãnh đạo UBND huyện Ba Tơ, Nhà nước cần miễn giảm tỷ lệ vốn góp của dân, xã và huyện, mà nên đầu tư 100% vốn Nhà nước cho việc kiên cố kênh mương. Vì các huyện miền núi có nguồn thu hạn chế, đa số là đồng bào dân tộc thiểu số đời sống còn nghèo. Còn huyện Đức Phổ thì kiến nghị cần bổ sung vào QĐ số 12 của UBND tỉnh về trách nhiệm của UBND huyện trong việc tổ chức, quản lý, kiểm tra việc khảo sát công trình kiên cố hóa kênh mương ở xã trước khi Chủ đầu tư thẩm định. Đối với phát trển vùng nguyên liệu mía, Nhà máy Đường Phổ Phong cần sát dân hơn, hoàn thiện hệ thống thủy lợi, giao thông và có cơ chế đặc biệt đối với hộ đồng bào.
Nguồn vốn ngân sách tỉnh bố trí cho phát triển vùng nguyên liệu mía chưa kịp thời; Khoản chi phí cho hộ đồng bào nhận khoán trồng, bảo vệ rừng 661 còn thấp, chưa khuyến khích người dân tham gia; biên chế ban quản lý ít, dẫn đến rừng tiếp tục bị tàn phá. Ông Trần Ngọc Thương - Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Tơ cho biết thêm: Hộ tham gia khuyến nông chỉ được hỗ trợ 60% giống, 40% vật tư; người tập huấn 40.000đ/buổi, hỗ trợ công kỹ thuật 4.000đ/ngày… là thấp. Chưa có cơ chế chính sách cho người làm công tác khuyến nông ở vùng đặc biệt khó khăn và miền núi.
Hệ thống khuyến nông cơ sở chưa được hình thành, chế độ phụ cấp thấp. Còn ông Bùi Bình - Phó Chủ tịch UBND huyện Sơn Tịnh thì cho rằng, Nhà nước cần đẩy mạnh công tác khuyến công, khuyến nông, khuyến ngư có chiều sâu, quy hoạch các vùng sản xuất chuyên canh, nhằm hướng đến sản phẩm người dân làm ra đạt tiêu chuẩn xuất khẩu để nâng giá trị hàng hóa.
* Những cảnh báo...
Tác động của quá trình đô thị hóa đã mở ra nhiều vận hội mới cho vấn đề "Nông nghiệp - nông dân và nông thôn", nhưng đồng thời cũng để lại nhiều thách thức. Đó là đất sản xuất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, do bị thu hồi xây dựng khu dân cư, các KCN, Cụm công nghiệp- làng nghề, trong khi công tác tái định cư, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho con em nông dân có đất sản xuất bị thu hồi còn nhiều bất cập. Đầu ra cho hàng nông- lâm thủy sản bấp bênh, hiệu quả kinh tế còn thấp. Chưa có biện pháp hữu hiệu cho nạn tôm bị dịch bệnh.
Nguồn thủy hải sản ven bờ cạn kiệt, muốn vươn ra khơi xa thì đa phần ngư dân không có phương tiện. Rừng phòng hộ bị xâm hại và chiếm dụng trồng rừng nguyên liệu làm cho thiên tai xảy ra khốc liệt. Ô nhiễm môi trường ngày một trầm trọng. Gần đây lại xuất hiện hàng loạt làng ung thư, gây hoang mang trong dân. Còn ở Sa Huỳnh (Phổ Thạnh) các cơ sở chế biến thủy sản, nuôi cá nước ngọt đã xả trực tiếp nước thải ra khu dân cư, gây ra mùi hôi thối rất khó chịu.
Thêm một điều đáng lo ngại nữa là, lối sống thực dụng đang hình thành trong một bộ phận lớp trẻ nông thôn. Tệ nạn cờ bạc, tiêm chích ma túy, vi phạm pháp luật trong lứa tuổi vị thành niên; nạn bạo hành trong gia đình có xu hướng tăng. Một số trường hợp coi trọng đồng tiền, bất chấp đạo lý sẵn sàng ra tay sát hại người thân chỉ vì tranh giành đất. Những cuộc sinh hoạt khu dân cư ngày càng ít người dân tham gia...