PDA

View Full Version : Phong cảnh thiên nhiên Quảng Ngãi


Hoang_philong
04-06-09, 04:18 PM
Quảng Ngãi có những cảnh đẹp được nhiều người ngợi ca. Vào giữa thế kỷ XVIII, khi đến trấn nhậm Quảng Ngãi, Nguyễn Cư Trinh đã làm thơ vịnh 10 cảnh đẹp Quảng ngãi. Đó là:


Thiên ấn niêm hà (ấn trời đóng trên sông)

Long đầu hí thủy (đầu rồng giỡn nước)

La Hà thạch trận (trận đá La Hà)

Liên trì dục nguyệt (trăng tắm ao sen)

Hà Nhai vãn độ (bến đò Hà Nhai buổi chiều tà)

Cổ Lũy cô thôn (thôn Cổ Lũy cô quạnh)

An Hải sa bàn ( mâm cát An Hải)

Vân Sơn dạ vũ (núi Vân Sơn đêm ma)

Về sau, các nho sĩ địa phương vịnh thêm hai cảnh nữa là:


Vu Sơn lộc trường (đàn nai ở trên núi Vu Sơn)

Thạch Cơ điếu tẩu (ông câu cá trên ghềnh)


Ngày nay, dựa vào sự gần gũi về địa lý, ta có thể sắp xếp các cảnh đẹp của Quảng ngãi như sau:

Thiên ấn niêm hà và Long Đầu hý thủy

Nằm ở tả ngạn sông Trà Khúc, về phía bắc tỉnh lỵ Quảng Ngãi, núi Thiên Ấn chỉcao hơn 100m, giống một cái triện (ấn), nhìn phía nào cũng thấy núi có hình thang cân. Núi chỉ cách đầu cầu Trà Khúc chừng 2 km về hướng đông, nay thuộc thị trấn Sơn Tịnh, huyện Sơn Tịnh. Đỉnh núi bằng phẳng, có một khoảnh cây cổ thụ bao bọc ngôi chùa cổ, tương truyền được xây dựng từ đời Lê và qua nhiều lần trùng tu, còn lại di tích cửa tam quan rêu phong cổ kính.

Trong khuôn viên vườn chùa có 7 (viên mộ) của các vị sư tổ trụ trì chùa, có giếng nước sâu gọi là giếng Phật, có quả chuông cổ gọi là Chuông thần. Ngoài khuôn viên nhà chùa, trên khoảng đất thoáng đãng phía tây có phần mộ của chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng, người đã từng gắn bó máu thịt với đất Quảng Ngãi thuở bình sinh.

Đường lên Thiên ấn hình xoắn ốc, quanh sờn núi cỏ tranh mọc đầy. Ca dao có câu:

Bao giờ núi Ấn hết tranh, Sông Trà hết nước anh đành xa em

Đứng bên hữu ngạn sông Trà nhìn qua, ta có cảm giác như ngọn núi nằm ngay trên mặt sông Trà, nên được người xa gọi là Thiên ấn niêm hà (ấn trời đóng trên sông) với niềm tin thiêng liêng vào một vùng đất địa linh nhân kiệt.

Thiên ấn được xem là đệ nhất thắng cảnh của Quảng Ngãi, chùa Thiên ấn được xem là một trong những ngôi chùa nổi tiếng của cả miền Trung. Năm Minh Mạng thứ 11 (1830), núi được liệt hạng danh sơn và ghi vào tự điển có sắc phong "Thiên ấn tự".

Từ trên đỉnh núi Thiên ấn, du khách phóng tầm mắt có thể thu về một khoảng không gian bao la: xung quanh là những làng mạc, ruộng đồng ngát xanh, dòng Trà Khúc lượn lờ duyên dáng, tây là dãy Trường Sơn hùng vĩ, đông là mặt biển bao la...Đỉnh núi gợi cho khách tham quan cái cảm giác thoát tục, thanh khiết , như thủ khoa Phạm Trinh xa kia đã viết:

Sông bên góc núi đua dòng biếc
Biển sát chân trời bủa sóng xanh
Giếng Phật mạch sâu mùi nớc ngọt
Chuông thần đêm vắng giọng đa thanh
Không xa Thiên Ấn, sát Quốc lộ 1A và ngay cạnh phía bắc cầu Trà khúc là núi Long Đầu, từ phía đông bắc một dãy núi thấp mấp mô chạy dài đến đây thì nhô cao lên và đâm vào vực sông Trà Khúc. Vào mùa lũ, nước cuộn xoáy nơi vựa sông, người xa hình dung như là đầu rồng đang giỡn nước, nên gọi là Long Đầu hý thủy.
Long Đầu hý thủy còn gắn với câu chuyện vua Nam Chiếu chống Cao Biền. Ngày nay "đầu rồng" đã bị san ủi để làm bến xe, nhà cửa, chợ quán, phong cảnh hầu như đã bị tàn phá.

Để tạo nên vẻ đẹp của Thiên ấn niêm hà và Long Đầu hý thủy phải kể đến con sông Trà Khúc. Từ xa Cao Bá Quát đã ghé qua đây từng ca ngợi sông Trà với những vần thơ tuyệt diệu:

Bãi uốn sông như sầu quặn khúc
Tối chìm, gió tựa rượu hơi say...

Trước đây, Thiên ấn, Long Đầu, sông Trà Khúc với những guồng xe nước, những chiếc thuyền buồm, thuyền chài trên sông, làng mạc ven bờ... đã tạo thành một bức tranh sơn thủy hữu tình nằm ngay ở mé bắc tỉnh lỵ Quảng Ngãi. Ngày nay bờ xe nước không còn, Long Đầu đã trở thành phế tích. Thắng cảnh này đã phần nào mất đi vẻ đẹp vốn có.

Những cảnh đẹp ở vùng Sa Kỳ-Cổ Lũy

Từ Thiên ấn, Long Đầu xuôi về hướng đông chừng 15 km, ta sẽ bắt gặp những cảnh đẹp từ Sa Kỳ đến Cổ Lũy, thuộc vùng Mỹ khê. Bờ biển Mỹ Khê dài trên 10km, có 3 cảnh đẹp là : Cổ Lũy cô thôn Thạch Cơ điếu tẩu, An Hải sa bàn. Bờ biển Sa kỳ - Cổ Lũy có hình cong lưỡi liềm, nước biển ngát xanh, bãi cát vàng, sạch sẽ, có rừng phi lao rì rào quanh năm, không khí trong lành, là nơi nghỉ mát và tắm biển rất tốt. Các quan chức Quảng Ngãi xa thường đến đây nghỉ mát trong những ngày hè.

Thôn Cổ Lũy thuộc xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh là một mảnh đất rợp mát bóng dừa, vây bọc bởi sông nước và biển cả. Mặt sau thôn là sông Kinh, có rừng dừa nước xanh tốt. Vào những chiều sương khói mờ ảo, hoàng hôn vây phủ, từ trong đất liền nhìn ra, Cổ Lũy như bị tách biệt, gợi cảm giác cô liêu, nên được gọi là "cô thôn".

Từ Cổ Lũy đi theo hướng đông bắc tới cửa Sa Kỳ có mõm núi cao thuộc xã Tịnh Kỳ . Thôn An Kỳ, An Vĩnh của xã Tịnh Kỳ, huyện Sơn Tịnh hợp với thôn An Hải thuộc xã Bình Châu, huyện Bình Sơn thành vùng Ba Làng An. Tại mõm An Vĩnh vó nhiều phiến đà hình thoi xếp thẳng hàng như có bàn tay vô hình nào sắp đặt, dựng thành vách đá cao. Tại đây có một hang đá lộ thiên, sóng biển dội vào, nước trong hang sủi bọt như đang sôi, nên được gọi là Hầm Rượu. Lại có những vết lõm xuống mặt đá, hình dạng như dấu bàn chân, nên gọi là "bàn chân ông khổng lồ".

Đứng chơi vơi ngoài mép nước là một tảng đá nhô cao, được gọi là "Thạch cơ điếu tẩu " (ông câu trên gành đá). Đất Tịnh Kỳ nằm sát cửa Sa Kỳ, đối diện đảo Lý Sơn, có đường biển nối liền với đảo. Tịnh Kỳ vừa nổi tiếng với nghề mắm (muối Xuân An, mắm Tịnh Kỳ- ca dao) vừa là một làng ven biển thơ mộng. Là một cửa biển được xây dựng thành cảng, một vùng nước rộng soi bóng những đồi thông, mõm núi, làng chài...

Sa Kỳ là một bức tranh hoành tráng và mỹ lệ. ở bờ bắc cửa biển có một bãi cát xoay tròn bốn phía và lõm xuống ở giữa, được gọi là "An Hải Sa bàn" (mâm cát An Hải). Vào thế kỷ thứ XIX, Trương Đăng Quế- một đại thần triều Nguyễn, lúc già về sống ở quê, có một câu nói đầy lòng tự hào: "Nhất Huế, nhì đây Cổ Lũy cô thôn".

Người Pháp đã so sánh Mỹ Khê với những bờ biển chan hòa ánh sáng và đẹp đẽ của họ ở miền nam nước Pháp. Các phi công và ký giả Mỹ cũng thừa nhận vùng bờ biển Sa Kỳ-Cổ Lũy là "một trong những bờ biển đẹp nhất Nam Việt Nam". Vùng biển này còn có khu chứng tích Sơn Mỹ nổi tiếng . Cảnh đẹp Sa Kỳ-Cổ Lũy là một điểm tham quan du lịch lý tưởng nếu được giữ gìn và tôn tạo tốt.

Cảnh đẹp Sa Huỳnh

Sa Huỳnh là một vùng bờ biển nằm ở cực nam tỉnh Quảng Ngãi, cách tỉnh lỵ 60
km, thuộc xã Phổ Thạnh, huyện Đức Phổ. Trước đây nhiều người chỉ biết Sa Huỳnh là nơi chứa đựng nhiều di chỉ văn hóa Sa Huỳnh, là nơi sản xuất nhiều muối, nước mắm. Song cũng như Sa Kỳ - Cổ Lũy, Sa Huỳnh nay đã trở thành một điểm du lịch hấp dẫn.

Trên bờ biển Sa Huỳnh có một nhánh Trường Sơn chạy áp sát bờ biển, tạo những gành đá rất đẹp như gành đá Chu Me. Cũng vì thế địa hình ở Sa Huỳnh rất đa dạng có những ngọn núi màu xanh nhiều cung bậc, có những động cát vàng phau, đầm nước xanh rờn. Làng xóm ở Sa Huỳnh có nhiều mái ngói đỏ tơi ẩn hiện trong bóng dừa xanh mát.

Đặc biệt hơn cả là những đồng muối như những ô bàn cờ, những đụn muối vun cao,trắng tinh, lung linh dưới nắng. Bờ biển Sa Huỳnh sạch sẽ, thoáng đãng, được nhiều người ca ngợi

"Hỡi mình biển đẹp vô ngần. Sóng xanh như đến dừng chân Sa Huỳnh " (Xuân Diệu).

Màu xanh của biển tô điểm bởi màu xanh đậm của những rừng dương "quanh năm cãi lời ngọn gió"

Ở Sa Huỳnh còn có Hòn Me (có nhiều me), hòn Khỉ (có nhiều khỉ) động cát Ma Vương chứa đựng di chỉ văn hóa Sa Huỳnh nổi tiếng đã và đang được nhiều nhà khoa học nghiên cứu. Sa Huỳnh lại có Quốc lộ 1A và đường sắt Xuyên Việt chạy qua nên rất thuận lợi cho du lịch.

Ngoài ba cụm phong cảnh nói trên, theo dấu chân ngời xa, ta còn bắt gặp "Thiên Bút phê vân" ở xã Tư Chánh, phía nam thị xã Quảng Ngãi. Núi nằm sát Quốc lộ 1A, không cao lắm nhưng đỉnh nhọn như bút lông. Vào những ngày có mây, người ta tưởng tượng ngòi bút này vẽ lên nền trời những nét ngoạn mục, nên được gọi là "Thiên Bút phê vân". Xa núi có cỏ cây mọc dày, nay bốn bề núi đã được sửa sang, bạch đàn xanh tốt.

Cảnh đẹp của Quảng Ngãi được Nguyễn Quang Mao, một nhà nho yêu nước thi vị hóa trong bài thơ "Non sông đẹp bởi chỉ người":

Thành Gấm non sông dệt chí người
Càng phô sắc thắm cảnh vui tươi,
Ấn trời tô điểm sâu tình nước
Bút ngọc tuôn mây thắm nghĩa đời
Lũy xa quạnh quẽ ngăn giông tố
Vách đá long lanh quét bụi mù.
Rồng vờn nước réo tơi khoai lúa,
Đá bủa sông giăng xác giặc vùi.
Non mây thao thức phun mưa móc,
Đệm cát êm đềm dưới dặm khơi.
Cửa sớm ung dung câu thế cuộc,
Đò chiều nhộn nhịp điệu hò vui.
Rừng rậm chênh vênh nai đùa giỡn,
Ao sen man mác chị Hằng bơi,
Cảnh này há để ai vùi dập,
Quyết trải thân ra giữ đắp bồi...